Loạt chính sách mới có hiệu lực từ 1/1/2026: Người dân cần biết để chủ động thích ứng

Từ ngày 1/1/2026, hàng loạt chính sách pháp luật mới chính thức có hiệu lực, tác động trực tiếp đến đời sống người dân, hộ kinh doanh, người lao động và thị trường bất động sản. Các thay đổi tập trung vào thuế, tiền lương, đất đai, bảo hiểm và an sinh xã hội, đòi hỏi người dân và doanh nghiệp phải nắm rõ để tránh rủi ro và tận dụng cơ hội.

Dưới đây là tổng hợp chi tiết các chính sách mới nổi bật năm 2026, kèm phân tích những điểm cần đặc biệt lưu ý.

1. Hộ kinh doanh chính thức bỏ thuế khoán từ 1/1/2026

Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 1/1/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp thuế khoán, thay vào đó bắt buộc kê khai thuế.

Những thay đổi quan trọng hộ kinh doanh cần lưu ý

- Phải thực hiện đầy đủ hóa đơn, chứng từ cho cả đầu vào và đầu ra

- Quản lý sổ sách, doanh thu, chi phí minh bạch hơn

- Phù hợp với xu hướng số hóa và quản lý thuế hiện đại

Các loại thuế áp dụng từ 2026

- Thuế giá trị gia tăng (VAT)

- Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

- Lệ phí môn bài chính thức chấm dứt đối với hộ kinh doanh theo Nghị quyết 198 của Quốc hội.

Ngưỡng doanh thu không chịu thuế

Từ năm 2026, hộ và cá nhân kinh doanh chỉ phải nộp thuế nếu doanh thu trên 500 triệu đồng/năm. Đây là điểm mới quan trọng giúp giảm gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

2. Cách tính thuế TNCN mới đối với hộ kinh doanh từ 2026

Luật mới bổ sung cách tính thuế trên lợi nhuận (doanh thu – chi phí), thay vì chỉ tính trên doanh thu như trước.

- Thuế suất áp dụng theo quy mô doanh thu

- Doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm (xác định được chi phí) → Thuế suất 15% trên lợi nhuận

- Doanh thu từ 3 – 50 tỷ đồng/năm → Thuế suất 17%

- Doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm → Thuế suất 20%

Trường hợp không xác định được chi phí, hộ kinh doanh vẫn được áp dụng tỷ lệ % trên doanh thu (0,5% – 2%), sau khi trừ ngưỡng 500 triệu đồng không chịu thuế.

Thuế VAT năm 2026

- Vẫn tính theo doanh thu

- Tỷ lệ thuế theo ngành nghề không thay đổi

- Áp dụng cho hộ có doanh thu từ 500 triệu đến trên 50 tỷ đồng

3. Tăng lương tối thiểu vùng từ 1/1/2026: Cao nhất tăng 350.000 đồng

Theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, mức lương tối thiểu vùng 2026 được điều chỉnh tăng cho toàn bộ người lao động làm việc theo hợp đồng.

Mức lương tối thiểu tháng mới

- Vùng I: 5.310.000 đồng/tháng

- Vùng II: 4.730.000 đồng/tháng

- Vùng III: 4.140.000 đồng/tháng

- Vùng IV: 3.700.000 đồng/tháng

Lương tối thiểu theo giờ

- Vùng I: 25.500 đồng/giờ

- Vùng II: 22.700 đồng/giờ

- Vùng III: 20.000 đồng/giờ

- Vùng IV: 17.800 đồng/giờ

Đối tượng áp dụng bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình, cá nhân có thuê mướn lao động theo Bộ luật Lao động.

4. Hàng chục triệu người được giảm thuế TNCN từ năm 2026

Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2026, nhưng áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 (tính từ 1/1/2026).

Mức giảm trừ gia cảnh mới

- Người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng

- Người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng

→ Người không có người phụ thuộc, thu nhập 17 triệu đồng/tháng (sau bảo hiểm) không phải nộp thuế TNCN.

Thu gọn biểu thuế lũy tiến

- Giảm từ 7 bậc xuống còn 5 bậc

- Giảm thuế suất ở các bậc trung gian

- Hầu hết người đang nộp thuế đều được giảm nghĩa vụ thuế

5. Áp dụng bảng giá đất mới từ năm 2026

Theo Luật đất đai 2024, từ 1/1/2026, bảng giá đất cũ hết hiệu lực, thay bằng bảng giá đất xây dựng và cập nhật hàng năm.

Điểm mới quan trọng

- Giá đất tiệm cận giá thị trường

- Cập nhật theo từng vị trí, từng thửa đất

- Xóa bỏ tình trạng hai mức giá đất

Bảng giá đất dùng để:

- Tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất

- Tính thuế, phí, lệ phí liên quan đến đất đai

- Xác định giá khởi điểm đấu giá

- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

- Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

>>>> Xem thêm: Tin vui cho hàng triệu người dân: Từ năm 2026, chuyển đất vườn sang đất ở chỉ phải nộp 30% chênh lệch

6. Quy định mới về thu hồi đất và tái định cư

Theo Nghị quyết 254/2025/QH15, từ 1/1/2026:

- Mở rộng các trường hợp Nhà nước được thu hồi đất

- Cho phép thu hồi đất trước khi hoàn tất tái định cư

- Hệ số điều chỉnh giá đất do UBND tỉnh ban hành hàng năm

- Đăng ký thế chấp chỉ cần cập nhật trên hệ thống dữ liệu đất đai

- Tách thửa, hợp thửa linh hoạt hơn, không bắt buộc cùng mục đích sử dụng

7. Quy định mới về bảo hiểm thất nghiệp từ 2026

Luật Việc làm 2025 có hiệu lực từ 1/1/2026, với nhiều điểm mới:

- Người lao động đóng tối đa 1% tiền lương

- Doanh nghiệp đóng tối đa 1% quỹ lương

- Nhà nước hỗ trợ tối đa 1%

- Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp

- Bằng 60% bình quân tiền lương 6 tháng gần nhất

- Mức tối đa không quá 5 lần lương tối thiểu vùng

- Áp dụng thống nhất cho mọi người lao động, không phân biệt khu vực Nhà nước hay tư nhân

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển lớn trong chính sách thuế – lao động – đất đai – an sinh xã hội. Việc nắm rõ các luật mới có hiệu lực từ 1/1/2026 sẽ giúp người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp:

- Chủ động kế hoạch tài chính

- Tuân thủ đúng quy định pháp luật

- Hạn chế rủi ro và chi phí phát sinh

- Tận dụng tốt các chính sách ưu đãi mới